maandag 1 september 2014

De gespleten burggraaf, de bomenbaron en het lege harnas

Sinds deze maand zit ik in een Facebookgroep (zo modern) waar leden iedere maand hun 'Book of the month' kunnen plaatsen. Enig natuurlijk, voor iemand met zo'n boekenverslaving als ik, en waarom mijn eigen recensies niet ook hier plaatsen? Dus hier is nummer 1: Onze Voorouders van Italo Calvino, gepubliceerd in 1951, 1957 en 1959. Een maffer boek kan haast niet.

Nadat ik compleet uit het veld geslagen was door zijn boek Onzichtbare Steden (in de zin van: wat moet ik hier nou weer mee...), heb ik Onze Voorouders op de boekenmarkt gekocht wegens de rare, maar alles zeggende, achterflap:
 

''Burggraaf Medardo wordt doormidden gekliefd door een Turkse kanonskogel; zijn twee helften leven onafhankelijk van elkaar voort. Baron Cosimo klimt als 12-jarige in de bomen om er nooit meer uit te komen. Ridder Agilulf is onoverwinnelijk, maar achter zijn vizier gaapt het niets...'' 

Deze roman is een drieluik van drie afzonderlijke verhalen, de een wat langer dan de ander, maar allemaal in een historische context, die enigszins King Arthur-achtig aandoet. Denk aan je lessen Nederlands: Reynaerde, Beatrijs, Karel ende Elegast... Begin je al(weer) te gapen? Vrees niet! Toegegeven, ook in deze verhalen zitten moraliserende lessen verpakt, maar, inderdaad, ze zitten verpakt. Een beetje zoals zo'n onmogelijke plastic verpakking om bijvoorbeeld een blikopener of een headset: je krijgt het onmogelijk los, maar je ziet tenminste wel wat erin zit. Bij Calvino zitten de moralen verpakt in een flinke dosis humor, spottende maatschappijkritiek en zinnen die zó vlot zijn geschreven dat ze bijna van je papier af lijken te dansen. Maar pas op: af en toe loop je het risico te struikelen over een prachtige zin of uitstekende, filosofisch uitgewerkte passage. Afremmen dan en opnieuw lezen. 
Calvino wist het met zijn drieluik voor elkaar te krijgen dat ik mijn nog eenzame dagen in Groningen heerlijk ontspannen kon doorbrengen met het gevoel weer jong te zijn, het gevoel dat je had als je stiekem met je zaklamp onder de deken lag te lezen in een onzinnig sprookjesboek dat toen je volledige aandacht had. Maar tevens, en applaus voor die prestatie, had ik het gevoel wijzer te worden, de wereld om me heen beter te begrijpen. En dan heb ik het niet over middeleeuwse lessen à la Beatrijs, maar lessen over zeer actuele onderwerpen en filosofische kwesties. Zo wordt in De baron in de bomen kritisch gereflecteerd op verscheidene regeringsvormen en revoluties. Denk gelijk aan de Arabische Lente en het conflict tussen Rusland en Oekraïne. Filosofische vraagstukken als het 'ik,' de ware ziel van de mens en het lichaam-geestprobleem worden aan de kaak gesteld in De ridder die niet bestond en De gespleten burggraaf kan opgevat worden als een allegorie op de eeuwige strijd tussen goed en kwaad. 
Mocht je al die onderliggende lagen maar niks vinden, dan kun je ook gewoon lekker achterover leunen en genieten van een ouderwets goed verhaal. De lagen dringen zich zeker niet aan je op. Historisch, actueel en tijdloos, voor ieder wat wils dus. Ik heb in ieder geval hardop gelachen bij de losse, absurde en achteloze stijl van Calvino, en dat wil wat zeggen.

Verrassend simpel en vlot, maar een verbluffend literair bouwwerk, naar mijn bescheiden mening althans.
Mocht het idee van drie hele verhalen enigszins afschrikken, je kan er altijd ook gewoon één lezen natuurlijk, al naargelang je voorkeur uitgaat naar gespleten burggrafen, baronnen in bomen of ridders zonder lichaam.  

Geen opmerkingen:

Een reactie posten