zondag 3 april 2016

'n Ietzsche-pietsje te hip

Vandaag aandacht voor één van mijn kleine ergernissen uit het dagelijkse leven. 

Ik volg een letterenstudie, waarin we de hele dag praten over kunst en de mensheid. Onder mijn medestudenten vind je een hoog gehalte aan baarden, skinny jeans en te grote brillen met nepglas. Naast dat we bezig zijn met het redden van de cultuursector, neuzelen we ook een boel over esthetica en andere filosofische vakgebieden, waarbij we graag doen alsof we een heleboel afweten en begrijpen van de meest uiteenlopende wijsgeren. Hoe idioter hun ideeën, hoe liever we met ze weglopen. 

Nu viel het me laatst op dat er één filosoof is waar niet alleen studenten om mij heen, maar ook een boel andere jonge vurige hipsters, onder het genot van een kopje slow coffee, mee dwepen. Zijn parmante kop verschijnt op linnen tasjes en posters, zijn one-liners worden gedeeld en gepind op Facebook en Pinterest. Ik heb het dan natuurlijk over Friedrich Nietzsche, de schrik van elke moeder, docent en priester. De held van elke hipster, letterenstudent en zelfverklaarde existentialist. Nietzsche, dat is spannend, provocerend, gedurfd, een statement voor de onvoorwaardelijke vrijheid. Weg met de elite, weg met burgerlijkheid! Alle regels overboord, leef je eigen leven, niks is verboden! En vooral: God is dood! 



Het is niet dat ik het niet eens ben met Nietzsche, of met hipsters. Integendeel, ik ben dol op slow coffee en hippe lunchtentjes. Ik neuzel net zo lief over kunst, de staat van religie en baarden. Waar ik me wél aan erger is het feit dat Nietzsche - en helaas niet alleen hij - te pas en te onpas wordt verheerlijkt alsof het een tieneridool is. Toegegeven, het is weer eens iets anders dan Zayn Malik, hoewel diens kapsel ook dubieuze vormen aanneemt. Maar we hebben het hier over een enigszins instabiel domineeszoontje met migraine die mogelijk op z'n 55e overleed aan syfilis... De filosoof met de hamer? Nee hoor, de filosoof met de snor. 
Afgezien van het feit dat Nietzsche misschien niet bepaald cool te noemen is - smaken kunnen natuurlijk verschillen - vraag ik me ook vaak hard af wie van alle dwepende hipstermeisjes ook daadwerkelijk gepoogd heeft om Nietzsche's nagelaten werk - de beste man is immers al ruim 100 jaar dood - te lezen. Ik heb ooit geprobeerd om Aldus Sprak Zarathoestra te lezen en echt, je schrikt je wild. Het boek is zo goed als onleesbaar, verwacht niet dat je, na het ding één keer gelezen te hebben, ook maar iets wijzer bent geworden. Dus doen velen het met die ene beruchte uitspraak van Nietzsche: "God is dood!" Vaak wordt dit voor het gemak aangevuld met iets in de trant van "...dus alle regels overboord, zelf bepalen wat we doen, YOLO!" Nietzsche zou zijn wenkbrauwen (en snor) eens naar je opgetrokken hebben. Waarop jij je dan maar eens in je baard krabt en aarzelend vraagt: "Niet dan...?" 

Hier komt mijn dol-op-filosofisch-geneuzel-kant weer even naar boven. Niet om voor het bestaan van God te pleiten, maar om te wijzen op de ware consequenties die het wegvallen van religie en moraal daadwerkelijk heeft. Een zekere beroemde existentialist (ik noem geen namen) wees er nog niet eens zo heel erg lang geleden op dat dat wel betekent dat je de grote verantwoordelijkheid voor je eigen leven zelf zal moeten dragen. Nietzsche begreep ook wel dat het einde van alle regels niet zomaar zonder prijskaartje komt. En dat prijskaartje is mogelijk een stuk hoger dan dat voor alle religies bij mekaar. Nietzsche geeft de prijs in de vorm van een gedachte-experiment, waar wel meer filosofen dol op zijn. Stel je eens voor dat je alle dagen van je leven, ieder moment, en dus niet alleen alle leuke YOLO-momenten, opnieuw zou moeten beleven, alle keuzes opnieuw op dezelfde wijze zou moeten maken, tot in het oneindige aan toe, kan je daar dan volmondig 'ja' op antwoorden? Kan je die verantwoordelijkheid wel aan? Kan je alle pijn, alle moeilijkheden, alle keuzestress (in mijn geval bijvoorbeeld) omarmen? Denk daar eens over na in je favoriete lunchtentje.

Genoeg voor vandaag. Als alle hipsters hun baarden gaan verruilen voor zo'n snor, dan praten we verder.
 


1 opmerking: